Düz ve boş bir yolda direksiyonu bir anlığına gevşek tutuyorsunuz. Araç kendiliğinden sağa doğru süzülüyor ve şeridi terk etmek istiyor. Akla gelen ilk cevap "rot ayarı bozulmuş" olur. Bu bazen doğrudur ama tek ihtimal değildir. Doğru yol, şüphelileri ucuzdan pahalıya doğru sırayla elemektir.
Yollar yağmur suyu aksın diye hafif yana eğimli yapılır. Bu yüzden çok hafif bir sağa meyil kendi başına arıza sayılmaz. Gerçek çekme ise şerit değiştirtecek kadar belirgindir. Ayrımı yapmak için boş bir otopark gibi güvenli, düz ve eğimsiz bir alanda deneme yapılır. Araç orada da bir yana kaçıyorsa sorun araçtadır.
| Şüpheli | Nasıl anlaşılır? | İlk adım |
|---|---|---|
| Lastik basıncı | Bir taraf daha yumuşak, yanak daha basık | Lastikler soğukken etiketteki değere getirilir; sağ ve sol eşit olur |
| Lastiğin iç yapısı | Lastik yer değiştirince çekme yön değiştirir | Kontrollü yer değişimi ve yol testi |
| Sürten fren | Bir jant ötekinden belirgin sıcak | Lift üstünde tekerlerin serbest dönüşü |
| Rot ve geometri | Ölçümde açılar sınır dışında | Cihazda ölçüm ve ayar |
Sıra önemlidir, çünkü ilk iki adım için parça gerekmez. Ayar cihazına çıkmadan önce bu kolay adımlar bitirilir.
Düşük basınçlı lastik yolu daha çok tutar ve aracı kendi tarafına çeker. Bu yüzden ilk iş, lastikleri araç kapısındaki etiketteki ön ve arka değerlere getirmektir. Doğru değerin nerede yazdığını lastik basıncı kaç olmalı yazısı anlatıyor. Basınç ayarlandıktan sonra aynı yolda tekrar test yapılır.
Basınç doğru olduğu hâlde çekme sürüyorsa lastiğin iç yapısına bakılır. Bazı lastikler üretimden gelen hafif bir yön eğilimi taşıyabilir. Bunu anlamak için ön lastikler kontrollü biçimde yer değiştirir. Dönüş yönü ve desen kuralları korunarak yapılan bu işlem lastik rotasyonu sayfasında anlatılır. Çekme taraf değiştirirse şüpheli lastiktir.
Bir fren kaliperi, yani balatayı diske bastıran parça, tam geri çekilmeyebilir. O teker sürekli hafif frenli döner ve araç o yana kaçar. Bu durumda o tekerin jantı ötekinden belirgin sıcak olur. Ama sıcak jant çıplak elle yoklanmaz, çünkü yanık riski vardır. Serviste temassız ısı ölçer ve lift üstünde teker dönüşü kullanılır. Az kullanılan araçlarda görülen bu sorun fren pası ve yapışma yazısında anlatılır.
Geriye geometri kalır; yani tekerlerin yola göre açıları. Bu açılar ayar cihazında ölçülür ve üretici değerleriyle karşılaştırılır. Sert bir çukur ya da kaldırım darbesi bu açıları kaydırabilir. Ölçüm ve ayarın nasıl yapıldığı rot balans ve rot ayarı rehberinde anlatılır.
Bazen ayar yapılır ama tutmaz. Bu, eğilmiş bir salıncak ya da yorulmuş bir burç olabileceğini gösterir. Bu parçaların durumu lift üstünde gözle ve kolla kontrol edilir. Parça tarafı için salıncak burcu fiyatı sayfası, maliyeti neyin belirlediğini açıklar.
Araç düz giderken sorunsuz, ama fren yapınca bir yana dönüyorsa durum farklıdır. Bir taraftaki fren zayıf çalışıyor, balata yağlanmış ya da hortum içten şişmiş olabilir. Bu tablo ani frende aracı yoldan çıkarabilir. Frende belirgin çekme varsa araç sürülmez, servise çekiciyle getirilir. Genel çekme şikâyetleri için araç çekiyor yazısına da bakabilirsiniz. Ankara’da ayar yaptırmadan önce ön takımı ölçtürmek için rot balans öncesi ön takım kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.
Lastikler soğukken etiketteki değere getirilir; sağ ve sol eşit olur. Sonra düz ve eğimsiz bir alanda yeniden test yapılır.
Hayır, sorun basınç, lastik ya da fren kaynaklıysa ayar tek başına çözmez. Bu yüzden ayar en sona bırakılır.
Lastiğin iç yapısından gelen bir yön eğilimi olabilir. Ön lastiklerin kontrollü yer değişimi bunu ortaya çıkarır.
Evet, ani frende araç yön değiştirebilir. Bu durumda araç kullanılmaz ve çekiciyle servise gelir.
Geometri açıları kaymış ya da bir parça eğilmiş olabilir. Ölçüm cihazı ve lift kontrolü hangisi olduğunu gösterir.
Bu, ayar sırasında direksiyonun ortalanmamasından kaynaklanabilir. Ölçüm cihazında kolayca düzeltilir.
Basınç, lastik, fren ve geometri adım adım kontrol edilir; ölçüm sonucu size gösterilerek anlatılır.