Genleşme kabına dışarıdan bakınca pembe ya da mavi bir sıvı görmek güven verir. Oysa yaz aylarında kaba birkaç kez düz su eklendiyse renk hâlâ canlı görünür ama donma koruması -5 °C’ye kadar düşmüş olabilir. Sert bir Ankara ayazında bu zayıf karışım radyatörde ve hortumlarda buzlanmaya yol açabilir. İyi tarafı, antifriz derecesini kontrol etmek yalnızca bir dakikalık temiz bir ölçümdür.
Üreticilerin büyük bölümü soğutma sisteminde %50 konsantre antifriz, yani henüz su katılmamış yoğun antifriz ile %50 saf su, yani kireci ve mineralleri arıtılmış su karışımını standart kabul eder. Bu oran ürüne göre değişmekle birlikte genelde -35 °C ile -37 °C civarında koruma verir. Böylece gece ayazı, rüzgâr etkisi veya yüksek rakımlı bir yolculuk için yeterli pay kalır.
| Ölçümde çıkan aralık | Durum | Atölyede ne yapılır? |
|---|---|---|
| -30 °C ile -38 °C arası | Dengeli karışım | Sıvı berraksa ve seviye tamamsa korunur |
| -15 °C ile -25 °C arası | Sert ayazda sınırda kalabilir | Aynı norm ürünle oran dengelenir |
| 0 °C ile -15 °C arası | Su ağırlıklı, donma riski yüksek | Önce kaçak kontrol edilir, sıvı yenilenir |
| Bulanık, paslı veya tortulu sıvı | Koruyucu katkılar bozulmuş | Dereceye bakılmaksızın sistem temizlenip yenilenir |
Sanayide en sık duyulan yanılgılardan biri "saf antifriz koyarsak hiç donmaz" düşüncesidir. Kimyası tam tersi çalışır: hiç su katılmamış saf konsantre antifriz yaklaşık -12 °C civarında kristalleşip donmaya başlar. Suyla doğru oranda birleştiğinde donma noktası -35 °C’nin altına iner.
Üstelik saf antifriz suya göre daha koyudur ve motorun ısısını taşımakta su kadar başarılı değildir. Aşırı yoğun antifriz hem devirdaim pompasını, yani soğutma suyunu motor içinde dolaştıran pompayı zorlar hem de yazın hararet riskini artırır. Çeşme suyu ise kireç bıraktığı için kanalları daraltır; karışımda her zaman saf su veya fabrikanın hazır karışım ürünü kullanılır.
Konsey’de Şaşmaz atölyemizde şamandıralı eski tip tüpler yerine refraktometre, yani soğutma sıvısından alınan tek bir damlayla donma derecesini ışık kırılması üzerinden net okuyan optik ölçüm aleti kullanırız. İşlem sadece motor soğukken ya da güvenli sıcaklıkta yapılır; kaynar genleşme kabı kapağı basınçlı buhar fışkırtabileceği için asla sıcakken açılmaz.
İki noktaya dikkat edilmezse üstten ekleme yeni sorun açar. Birincisi uyumluluktur: aracınızdaki sıvı G12, G12evo, G13 ya da PSA normu hangisiyse eklenen ürün aynı sınıfta olmalıdır. Farklı kimyalar karışırsa jölemsi tortu yapıp petek kanallarını tıkayabilir; bunu antifriz türleri ve renk yanılgısı yazımızda anlattık.
İkincisi ise eksilme nedenidir: kapalı bir soğutma devresi kendi kendine sıvı tüketmez. Kaptaki seviye düşmüşse bir yerde terleme ya da kaçak vardır. Bu durumda kaba el pompasıyla hava basıp sızıntı aradığımız basınç testini kendi atölyemizde tek elden yaparız. Ayrıntılar için araç antifriz eksiltiyor yazımıza ve klima ve soğutma servisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Yarı yarıya doğru karışımla elde edilen -35 °C ile -37 °C aralığı hem Ankara ayazı hem de soğutma verimi için dengeli koruma sağlar.
Hayır. Saf konsantre antifriz daha erken kristalleşir ve motor ısısını suyla karıştırılmış hâli kadar iyi taşıyamaz.
Motor güvenli sıcaklıktayken genleşme kabından alınan bir damlayla refraktometre üzerinden bir-iki dakikada okunur.
Kesinlikle hayır. Basınç altındaki sıcak sıvı kapak açıldığı anda taşarak ciddi yanığa yol açar; motorun soğuması beklenir.
Periyodik bakımda soğutma sıvısı derecesini ve akü sağlığını da ölçerek sonucu size gösteriyoruz.