Yeni bir araca binince burnunuza gelen o tanıdık koku birçok kişiye hoş gelir. Kimi bu kokuyu özler, hatta sprey olarak satın alır. Ama bu kokunun ardında ilginç bir kimya vardır. Koku aslında aracın iç malzemelerinden çıkan gazlardır. Peki bu gazlar nedir, nereden çıkar ve sağlığa bir etkisi var mı? Aşağıda bu soruları sade bir dille yanıtlıyoruz.
Araç içindeki plastikler, yapıştırıcılar, halılar ve kaplamalar yeni üretilmiştir. Bu malzemeler bir süre boyunca havaya gaz bırakır. Bu gazlara VOC denir, yani uçucu organik bileşik. Basitçe söylersek, oda sıcaklığında kolayca buharlaşan kimyasallardır. Bunların karışımı bildiğimiz "yeni" kokuyu oluşturur.
| Malzeme | Bulunduğu yer | Koku etkisi |
|---|---|---|
| Sert ve yumuşak plastikler | Torpido, kapı panelleri | Belirgin |
| Yapıştırıcılar | Tavan döşemesi, halı altı | Orta |
| Deri ve kumaş işlemleri | Koltuklar | Orta |
| Halı ve keçe | Taban | Hafif |
| Contalar ve fitiller | Kapı ve cam çevresi | Hafif |
Bu gazların bir kısmı yüksek miktarda solunduğunda rahatsızlık verebilir. Baş ağrısı, mide bulantısı ve göz ya da boğaz yanması görülebilir. Özellikle güneşte uzun süre kapalı kalmış yeni bir araçta gaz yoğunlaşır. Bu yüzden bu tür bir araca binmeden önce havalandırmak iyi bir alışkanlıktır.
İyi haber şu ki salınım zamanla azalır. Yeni malzemeler ilk dönemde daha çok gaz bırakır. Aylar geçtikçe koku belirgin şekilde hafifler. Üreticiler de düşük salınımlı malzemelere yönelmektedir.
Isı, kimyasalların buharlaşmasını hızlandırır. Yazın güneş altında bekleyen araçta kabin çok ısınır. Bu yüzden yeni araç yaz günlerinde daha keskin kokar. Sabah serin saatlerde ise koku daha hafif hissedilir.
Kabin filtresi de bu konuda önemli bir rol oynar. Temiz bir filtre, dışarıdan gelen tozu ve kokuyu tutar. Filtre çeşitlerini filtreler rehberi yazısında anlattık. Bahar aylarında filtre daha çabuk dolar; bu konu polen mevsimi filtresi yazısında var.
"Yeni araba kokusu" spreyleri yalnızca kokuyu taklit eden parfümlerdir. Kabin havasını temizlemezler. Bazıları da kendi kimyasallarını ekler. Asıl çözüm, havalandırma ve temiz filtredir. Klimanın düzenli bakımı da kabin havasına katkı sağlar; ayrıntısı klima bakımı yazısında.
Bazen araç yeni değilken de farklı kokular gelir. Klimadan gelen ekşi koku genellikle kanallardaki küf ve bakteriden olur. Bu durumu klima kötü koku yazısında anlattık. Yanık, yakıt ya da tatlı koku ise bir arızanın işareti olabilir. Bu kokuların anlamını araç kokuları yazısında okuyabilirsiniz. Yakıt kokusu için ayrı bir yazımız da var: araçta yakıt kokusu. Bu konuyu atölyede ele almak isterseniz motor arıza tespiti sayfasına bakın.
Yüksek yoğunlukta rahatsızlık verebilir. Düzenli havalandırmayla bu risk belirgin şekilde azalır.
Koku birkaç ay içinde giderek hafifler. Sıcak havada bir süre daha belirgin kalabilir.
Kabin binmeden önce havalandırılmalıdır. Güneşte ısınmış kapalı araçta beklenmemelidir.
Sık havalandırma ve gölgede park en etkili yollardır. Kokuyu örten spreyler sorunu çözmez.
Evet. Dışarıdan gelen tozu ve kokuyu tutar; temiz filtre kabin havasını iyileştirir.
İlk kullanımlarda frenden ya da egzozdan hafif koku gelebilir. Koku sürerse kontrol ettirin.
Kabin filtresi ve havalandırma kanalları kontrol edilir; kokunun kaynağına göre bakım önerisi konuşulur.