Golf GTI, Octavia RS ya da bazı Tiguan donanımlarının teknik listesinde üç harf geçer: XDS. Bu harfler genelde "elektronik diferansiyel kilidi" diye çevrilir. Kulağa mekanik bir donanım gibi gelir, ama aslında öyle değildir. XDS'in ne yaptığını bilmek, hem sürüşü hem de fren bakımını anlamayı kolaylaştırır.
Diferansiyel, virajda iki tekerin farklı hızlarda dönmesini sağlayan dişli grubudur. Virajda dış teker daha uzun bir yol gider ve daha hızlı döner. Klasik açık diferansiyel bu farkı rahatça karşılar. Ama bir zayıflığı vardır: gücü kolay dönen tekere yollar. Virajda hafifleyen iç teker boşa dönmeye başlarsa güç oraya kaçar.
Viraj çıkışında gaza basınca içteki ön teker hafifler. XDS bunu, teker kaymaya başlamadan önce de fark edebilir. Bunun için direksiyon açısı ve yanal ivme gibi verilere bakar. Ardından ESP sistemi, o tekere kısa ve hafif bir fren uygular. Frenlenen teker boşa dönmeyi bırakır ve güç dış tekere yönelir. Araç virajı daha az dışa kayarak tamamlar. Bu müdahale o kadar kısadır ki sürücü onu fark etmeyebilir. XDS+ ise aynı fikrin daha erken ve daha geniş bir aralıkta çalışan sürümüdür.
| Özellik | XDS | Mekanik kilitli diferansiyel |
|---|---|---|
| Çalışma şekli | Frenle iç tekeri yavaşlatır | Dişli ya da kavramayla güç paylaştırır |
| Ayrı parça | Yok, ESP yazılımıdır | Var, diferansiyelin içindedir |
| Bakım | Kendi bakımı yoktur | Kendi yağı ve bakımı olabilir |
| Etkisi | İhtiyaç anında, yumuşak | Daha sürekli ve sert |
| Bağlı olduğu sistem | Fren ve ESP | Şanzıman ve diferansiyel |
Bazı performans donanımlarında mekanik kilitli diferansiyel ayrıca bulunabilir. Bunun bulunup bulunmadığı modele göre farklılık gösterir. Dört çeker sistemle karıştırmamak için Haldex ve 4Motion yazısına bakabilirsiniz.
XDS fren sistemini kullandığı için ön balatalar biraz daha fazla çalışabilir. Sportif sürülen araçlarda balata aşınması bu gözle yorumlanır. Ölçümlü takip için fren balatası ve disk ne zaman değişir yazısı yol gösterir. Sert virajlarda iç tekerdeki küçük frenlemeler lastiğe de az bir yük ekler. Kayganda tekerin boşa dönmesi için ise patinajdan kurtulma yazısındaki yöntemler işe yarar.
XDS'in kendine ait bir bakımı yoktur. Ama doğru çalışması fren sisteminin sağlıklı olmasına bağlıdır. Eski ve nem çekmiş fren hidroliği, frenin tepkisini zayıflatabilir. Hidroliğin değişim zamanı fren hidroliği yazısında anlatılıyor. Teker sensörlerinden biri arızalanırsa sistem hız farkını doğru okuyamaz. Bu durumda ABS, ESP ve XDS birlikte devre dışı kalır.
Gösterge panelinde ABS ya da ESP ışığı yanıyorsa XDS de çalışmaz. Araç virajda daha "donuk" ve dışa kaymaya yatkın hissedilebilir. Bu bir hayal değil, sistemin devreden çıkmasının sonucudur. Işığın nedenleri için ABS ve ESP ışığı yazısına bakabilirsiniz. Teşhis, arıza kayıtları ve teker sensörü verisi okunarak yapılır. Bize ulaşmadan önce fren servisi sayfasını inceleyebilirsiniz.
XDS, ESP ile birlikte çalışır. ESP'nin farklı modları XDS'in davranışını da etkileyebilir. Günlük kullanımda açık kalması tasarım amacıdır.
Kendisi bir yazılım olduğu için ayrı arızalanmaz. Arıza, ESP ya da fren sisteminin bir parçasından gelir.
Bir miktar yardımcı olabilir, ama dört çeker sistemin yerini tutmaz. Asıl amacı virajda çekişi düzenlemektir.
Bakım takvimi üretici planına göre aynıdır. Ama sportif kullanımda balata ve disk daha sık ölçülmelidir.
Performans modellerinde fren, lastik ve yağ takibi daha sıkı yapılır. Ayrıntı için Golf GTI ve R bakımı yazısına bakın.
Balata ve disk ölçülür, fren hidroliği kontrol edilir, ABS ve ESP kayıtları cihazla okunur.