Krank sensörü küçük bir parçadır, ama motorun saatini o tutar. Krank milinin ne kadar hızlı döndüğünü ve nerede durduğunu beyne söyler. Beyin, kıvılcımı ve yakıtı bu bilgiye bakarak zamanlar. Bilgi gelmezse motor ya hiç çalışmaz ya da yolda aniden susar.
Bu yazıda belirtileri, benzer arızalardan ayrımı ve serviste izlenen sırayı anlatıyoruz. Amaç, parça değiştirmeden önce sinyalin nerede kaybolduğunu bulmaktır.
Krank bilgisi kesilirse beyin kıvılcım ve yakıt komutunu durdurur. Bu yüzden belirti çoğu zaman yavaş değil, sert ve ani olur.
| Belirti | Ne anlatır? | Not |
|---|---|---|
| Marş dönüyor, motor hiç çalışmıyor | Beyin dönüşü görmüyor | Devir ibresi marşta kıpırdamaz |
| Seyirde motor aniden susuyor | Sinyal yolda kesiliyor | Güvenlik açısından ciddidir |
| Sıcakken stop, soğuyunca çalışma | Isıyla bozulan sinyal | Yaşlanan sensörde görülebilir |
| Ara ara tekleme ve sarsılma | Sinyal bozuk geliyor | Devir ibresi oynayabilir |
| Motor arıza lambası yanıyor | Kayıt oluşmuş | Kod ailesi aşağıda |
Seyir halinde aniden stop eden araç tehlike yaratır. Sollama ya da kavşak ortasında bir anda güç kaybı yaşanabilir. Bu belirtiyi bir kez yaşadıysanız aracı uzun yola çıkarmayın.
"Marş var, ama motor çalışmıyor" tablosu birkaç farklı nedene açılır. Birkaç basit gözlem bu ayrımı epey kolaylaştırır.
Göstergede anahtar simgesi yanıp sönüyorsa önce immobilizer düşünülür. Kontak açılınca yakıt pompasının kısa sesi gelmiyorsa yakıt tarafı öne çıkar. Devir ibresi marş sırasında hiç oynamıyorsa krank sinyali güçlü bir şüphelidir. Yine de son sözü her zaman kayıt ve ölçüm söyler.
Krank sensörüyle ilgili kodlar P0335 ailesinde toplanır. P0335, krank konum sensörü A devresinde arıza olduğunu bildirir. P0336, aynı sinyalin beklenen aralıkta ya da düzende olmadığını anlatır. P0339 ise bu sinyalin ara ara kesildiğini gösterir.
Bu kodlar devre ve sinyal kalitesi hakkında bilgi verir. Tek başına "sensör bozuk" demez ve parça adı vermez. Kopuk bir kablo ya da hasarlı bir dişli de aynı kodu yazdırabilir.
Eksantrik sensörü, kam milinin konumunu beyne bildirir. Kam mili, supapları açıp kapayan mildir. Eksantrik sinyali kesildiğinde birçok motor yine çalışabilir, ama aksayarak. Krank sinyali kesildiğinde ise motor genelde hiç çalışmaz.
İki sinyal birbirini sürekli kontrol eder. Aralarındaki uyum bozulursa başka kodlar da yazılabilir. Eksantrik tarafı için eksantrik sensörü arızası ve P0340 arıza kodu yazılarına bakabilirsiniz.
Önce kayıt okunur ve donmuş kare (arıza anındaki devir ve sıcaklık bilgisi) incelenir. Sonra marş sırasında devir sinyali canlı veride izlenir. Sinyal hiç yoksa soket ve kablo kontrolüne geçilir.
Sensörün beslemesi ve şasesi aracın şemasına göre ölçülür. Kablo sağlam çıkarsa bu kez sensörün kendisi sınanır. En sonda sinyal dişlisinde kırık ya da eksik diş olup olmadığına bakılır.
Sıcakta çıkan arızada sensör soğukken sağlam ölçülebilir. Bu yüzden ölçüm, motor çalışma sıcaklığındayken de tekrarlanır. Böylece "soğukken sağlamdı" yanılgısının önüne geçilir.
Sensör değişimi bazı motorlarda kolaydır, bazılarında ise parça sökmeyi gerektirir. Montaj yüzeyi temiz olmalı ve sensör yerine düzgün oturmalıdır. Sensörün çevresinde yağ kaçağı varsa o da aynı işte giderilir. Krank kasnağı tarafında sorun şüphesi varsa krank kasnağı arızası yazısı yardımcı olur. Yazıdaki konuyu atölyede çözmek için Ankara triger değişimi sayfasına bakın.
Marş dönüp motorun çalışmaması, seyirde ani stop ve tekleme öne çıkar. Bazı araçlarda belirtiler motor ısındıkça artar.
Beyin, dönüş sinyalini görmüyor olabilir. Bu şüphe, krank sinyali ölçülerek doğrulanır.
Kablo, soket ya da sinyal dişlisinde sorun kalmış olabilir. Osiloskop kaydı bu ihtimalleri birbirinden ayırır.
Çıkılmaması önerilir, çünkü motor yolda aniden susabilir. Gerekirse araç çekiciyle servise getirilir.
Benzer, ama genelde daha hafif belirtiler verir. Motor çoğu zaman çalışır, ama aksayarak çalışır.
Sinyal canlı veri ve osiloskopla izlenir. Kablo, sensör ve dişli ayrımından sonra parça konuşulur.