Gece yolu görmenin en önemli yolu, aracın önündeki iki fardır. Araç muayenesinde de farlar en dikkatli bakılan parçalardandır. Ama "far yanmıyor" cümlesi tek bir arızayı anlatmaz. Far tipi değişince hem neden hem de çözüm yolu değişir. Bu yazı halojen, xenon ve LED farları ayrı ayrı ele alıyor.
| Far tipi | Sık görülen dert | İlk bakılan yer |
|---|---|---|
| Halojen | Tek far söner | Ampul, soket, şase bağlantısı |
| Halojen | İki far kısa arayla söner | Şarj gerilimi, ortak besleme |
| Xenon | Renk pembeye döner, ışık azalır | Ampul yaşlanması |
| Xenon | Far yanıp söner | Balast ya da ateşleyici |
| LED | Bir bölüm yanmaz, ışık titrer | Sürücü ünitesi ve besleme |
| Hepsi | Far içi buğu | Havalandırma tapası, conta |
Ampullerin adları ve tipleri için ampul tipleri sözlüğü yazısına bakabilirsiniz.
Halojen ampul, araçlarda en yaygın ve en basit far tipidir. Yoldaki titreşim, bu ampulün ömrünü zamanla kısaltır. Tek far söndüyse ilk bakılacak yer ampulün kendisidir. İki far kısa arayla söndüyse ise başka bir neden aranır. Örneğin şarj sistemi farlara fazla gerilim gönderiyor olabilir. Ampul takılırken cam kısmına çıplak elle dokunulmaz. Parmak yağı camda sıcak nokta yapar ve ampul erken ölür. Sık ampul yakan farda soket erimesi ve paslı şase bağlantısı aranır.
Xenon farda ışığı, içinde özel gaz bulunan bir ampul verir. Balast (ampulü yakan yüksek gerilim kutusu) bu ampulü çalıştırır. Ateşleyici ise ampulün ilk yanışı için gereken kıvılcımı sağlar. Işığın rengi pembeye ya da mora döndüyse ampul yaşlanmıştır. Xenon ampuller çift değişir; yoksa iki far farklı renkte yanar. Far yanıp sönüyorsa sağ ve sol ampul yer değiştirilerek denenebilir. Dikkat: xenon (HID) sistemde yüksek gerilim vardır. Ampul ve balast; kontak ve far kapalıyken, far soğukken ve üretici yöntemiyle sökülür. Emin değilseniz bu denemeyi kendiniz yapmayın. Arıza ampulle birlikte yer değiştirirse suçlu ampuldür. Arıza yerinde kalırsa balast ya da ateşleyici şüphelidir.
LED farda bildiğimiz anlamda değişen bir ampul yoktur. Işığı, küçük diyotlardan oluşan gruplar verir. Bu grupları farın içindeki ya da arkasındaki sürücü ünitesi besler. Farın bir bölümü sönüyorsa ya da titriyorsa çoğu zaman bu ünite bozuktur. Birçok modelde sürücü ünitesi, farın geri kalanından ayrı olarak değişir. Bu yüzden ilk teklif "komple far" diye gelirse ikinci bir görüş isteyin. LED elektroniği nemden hiç hoşlanmaz; far içi buğu erken çözülmelidir.
Xenon ve LED farların çoğunda otomatik seviye ayarı bulunur. Bu sistem, aracın yüküne göre ışığı aşağı ya da yukarı ayarlar. Süspansiyona bağlı küçük seviye sensörü kırılırsa göstergede uyarı yanar. Bu mesajın diğer nedenleri far sistemi arızası mesajı yazısında anlatılıyor.
Zayıf ışığın nedeni her zaman ampul değildir. Sararmış ve matlaşmış far camı ışığı hem emer hem saçar. Bu durumda yeni ampul takmak pek fark yaratmaz. Camın temizlenip korunması çok daha etkilidir (far sararması). Halojen yuvaya takılan uyumsuz LED ampul de ışığı yola değil etrafa dağıtır. Bu dönüşümün kuralları halojen LED dönüşüm yazısında anlatılıyor.
İki far aynı anda söndüyse ampullerden çok ortak noktaya bakılır. Bu ortak noktalar sigorta, röle ve far açma anahtarıdır. Sigorta tekrar tekrar atıyorsa devrede bir kısa devre vardır. Daha büyük sigorta takmak çözüm değildir; kablo ısınır ve yanabilir. Sigortaların yeri için sigorta kutusu rehberi yazısına bakın.
Ampul, balast ya da ünite; ne değişirse değişsin iş far ayarıyla biter. Ayar cihazı, ışığın yolun tam olarak neresine düştüğünü gösterir. Fazla yüksek ışık, karşıdan gelen sürücünün gözünü alır. Fazla düşük ışık ise yolu olduğundan kısa gösterir. İki durum da muayenede kusur olarak yazılır. Ankara’da aküyü değiştirmeden önce sistemi ölçtürmek için oto elektrik ve akü servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Halojen farda önce ampul ve soket bakılır. Xenon ve LED farda ise kayıt okunur ve besleme ölçülür.
Önerilmez, çünkü yeni ve eski ampul farklı renkte yanar. İki ampul birlikte değiştirilir.
Havalandırma tapası tıkanmış ya da kapak contası yaşlanmış olabilir. İçeri giren nem, ampulü ve elektroniği bozar.
Her zaman değil; birçok farda sürücü ünitesi ayrı değişir. Önce hangi bölümün bozuk olduğu ölçülür.
Güvenli bir yerde durun ve dörtlüleri yakın. Sonraki adımlar gece yolda far söndü yazısında var.
Kayıt okuma, besleme ölçümü ve çapraz deneme yapılır; iş far ayar cihazıyla kontrol edilerek teslim edilir.
Far gövdesi, tip onayı, elektrik uyumu ve ışık desenini birlikte doğrulamak için halojen-LED dönüşüm rehberini okuyun.