Sağanakta direksiyon bir anda hafifliyorsa araç yola değil suya basıyordur. Buna aquaplaning denir, yani su kızağı. Lastik, önündeki suyu kanallarından dışarı atamaz hâle gelir. Su lastiğin altına girer ve onu yoldan bir süre ayırır. O birkaç saniye boyunca fren de direksiyon da zayıf çalışır.
Bu olay şans işi değildir; lastiğin durumu ve sizin hızınız sonucu belirler. Aşağıda nedenini, anında ne yapılacağını ve nasıl önleneceğini sırayla anlatıyoruz.
Lastiğin yüzündeki oyuklara diş denir ve bu oyuklar küçük kanallar gibi çalışır. Tekerlek dönerken su bu kanallardan yana ve geriye doğru fırlar. Kanal derin olduğunda lastik bol suyu rahatça dışarı atabilir. Kanal sığlaştıkça su lastiğin önünde birikir ve onu yukarı kaldırır.
Hız arttıkça lastiğin suyu atmak için bulduğu süre kısalır. Aynı lastik yavaş giderken tutar, hızlı giderken kayabilir. Bu yüzden sağanakta hız kesmek boş bir öğüt değil, fizik kuralıdır.
| Durum | Ne olur? | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Diş sığ | Kanallar az su atar | Diş derinliği ölçülür (lastik ne zaman değişir) |
| Basınç düşük | Lastik ortası çöker, su tahliyesi bozulur | Soğuk lastikte basınç ayarlanır (doğru lastik basıncı) |
| Hız yüksek | Su atma süresi yetmez | Sağanakta hız önceden düşürülür |
| Lastik yaşlı | Kauçuk sertleşir, ıslakta az tutar | Üretim tarihi okunur (lastik DOT yaşı) |
Bu durumlardan ikisi aynı anda varsa risk bir anda katlanır. Herkes için geçerli sabit bir "kayma hızı" da yoktur. Su derinliği, yol yüzeyi ve araç yükü her seferinde farklı sonuç verir.
Tek teker birikintiye girerse araç o tarafa doğru çeker. Bu durumda da direksiyonu sabit tutup gazı yavaşça bırakmak yeterlidir. Aracınızın kılavuzundaki yağmur ve denge sistemi notları her zaman önceliklidir.
Su, tekerlek izlerinin zamanla açtığı sığ çukurlarda toplanır. Şeridin içinde izlerin arasında kalan daha kuru bölümü takip edebilirsiniz. Köprü altları, alçak kesimler ve kavşak çıkışları birikinti için bilinen yerlerdir. Öndeki aracın tekeri suyun içinde kayboluyorsa su sizin için de derindir. Gece birikintiler pek parlamaz, bu yüzden karanlıkta hız payı daha da büyütülür.
Islak yolda hız sabitleyici kapatılır, çünkü sistem kayma anında gazı tutmaya çalışabilir. Ayağınız pedalın üstündeyken tepkiniz çok daha hızlı olur.
ESP, aracın savrulmasını tek tek tekerleklere fren vererek toparlamaya çalışan sistemdir. Lastik yola hiç değmiyorsa ESP de ortada olmayan tutunmayı yaratamaz. Göstergede ESP ışığı yanıyorsa yağmur sezonundan önce o çözülür (ABS ve ESP ışığı).
Silecek iz bırakıyorsa birikintiyi ancak üstüne geldiğinizde görürsünüz. Lastiği yenilemek kadar silecek lastiğini yenilemek de güvenlik işidir (silecek iz yapıyor). Yağmur sezonu gelmeden önce ikisine birlikte bakılması akıllıca olur.
Lastiğin su tabakasının üstüne çıkıp yoldan kısa bir süre ayrılmasıdır. Bu sırada direksiyon hafifler ve fren zayıflar.
Sabit bir hız yoktur. Su derinliği, diş, basınç ve yük bu sınırı her yolculukta değiştirir.
Sert frene basmayın. Gazı yavaşça bırakın, tutunma geri gelince yumuşak biçimde yavaşlayın.
Arkaya takılır. Arka tekerleklerin kayması geç fark edilir ve toparlaması daha zordur.
Desene ve dişin kalan derinliğine bağlıdır. Basınç, yaş ve diş ölçülmeden tek başına hüküm verilmez.
Kaldırıma ya da çukura çarptıysanız evet. Rot ayarı, jant ve alt takım bir ustanın gözüyle kontrol edilir.
Diş derinliği, lastik yaşı, basınç ve silecek durumu ölçülür; sonuç size tek tek anlatılır.