Otoparkta manevra yapıyorsunuz. Direksiyonu çevirdikçe önden gıcırtı ya da tıkırtı geliyor ama araç hareket etmiyor, kasis de yok. Bu ses deseni çoğu zaman küçük bir parçayı gösterir: amortisör üst tablası ve rulmanı. Ama aynı sesi başka parçalar da çıkarabilir.
Önde yaygın kullanılan MacPherson düzende amortisör direksiyonla birlikte döner. Yay ve amortisör grubu, üst tabladaki bir rulmanın üstünde döner. Tablanın kauçuk yastığı ise yol darbesini gövdeden ayırır. Yani bu parça hem her direksiyon hareketinde hem her kasiste çalışır. Yaşlanınca iki farklı sesle kendini belli eder.
| Ne duyuyorsunuz? | Ne zaman? | Akla gelen parça |
|---|---|---|
| Gıcırtı, çıtırtı | Dururken ya da çok yavaş direksiyon çevirince | Üst tabla rulmanı |
| Tok "tak" sesi | Kasiste, kaputun köşesinden | Tablanın kauçuk yastığı ya da yay |
| Metalik tıkırtı | Dönüşte ve bozuk yolda | Rot başı, viraj demiri bağlantısı |
| Direksiyon merkeze geç dönüyor | Virajdan çıkınca | Sıkışan rulman |
Tablo bir başlangıç noktasıdır. Yay kırığı da kasiste benzer ses yapar. Bu yüzden ayrım gözle ve elle yapılır.
Önce bulgu, sonra parça gelir. Sesi duyup tabla değiştirmek sorunu çözmeyebilir.
Tablayı değiştirmek için amortisör grubu sökülür, bu yüzden ikisi birlikte değerlendirilir. Amortisör yorgunsa aynı sökümde ikisini yenilemek mantıklıdır. Yeni amortisör eski tablayla takılırsa ses kısa sürede geri dönebilir. Aynı akstaki iki taraf birlikte ele alınır. Maliyeti etkileyen kalemler için amortisör fiyatı yazısına bakabilirsiniz.
Amortisör sökülünce tekerin açıları değişir. Ayar yapılmazsa araç çekebilir ve lastik eğri aşınır, bu yüzden iş, rot ayarıyla kapanır. Ayar cihazla yapılır ve çıktısı alınır. Ayarın maliyetini neyin belirlediği rot balans fiyatı yazısında anlatılıyor. Ayrıntı için rot balans ve rot ayarı yazısına göz atın.
Soğuk havada kauçuk sertleşir. Bu yüzden ses kışın daha belirgin olabilir. Bozuk yol ve sık kasis rulmanı yıpratır. Tekeri kaldırıma dayamak da bağlantılara yük bindirir. Ses ısınınca azalsa bile kalıcıysa kontrol gerekir.
Üst tabla küçük bir parça gibi görünür ama sürekli yük altında çalışır. Kalitesiz rulman kısa sürede kurur ve aynı ses geri döner. Bu durumda aynı söküm işçiliği ikinci kez ödenir. Bu yüzden parça seçiminde marka ve uyumluluk önemlidir. Parça numarası şase numarasıyla eşleştirilir, göz kararıyla seçilmez. Doğru parça, sesin geri gelmemesi için en sağlam adımdır. Montajda kullanılan somun ve pulların da yenilenip yenilenmeyeceği üreticinin talimatına göre belirlenir. Ankara’da fren ve alt takımı birlikte ölçtürmek isterseniz fren ve süspansiyon servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Dururken direksiyon çevirince gıcırtı gelir. Kesin karar için yay, amortisör ve rotlar da kontrol edilir.
Aynı akstaki iki taraf birlikte önerilir, çünkü biri yorulduysa öteki de yakındır.
Evet. Söküm tekerin açılarını değiştirir. Ayar yapılmazsa araç bir yana kayar ve lastikler düzensiz aşınır.
Yalnız ses varsa kısa sürede kontrol yeterlidir. Direksiyonda takılma, çekme ya da metal vuruntu varsa araç sürülmez ve yol yardımı istenir.
Soğukta kauçuk ve gres sertleşir ve ses belirginleşir. Isınınca azalsa da kalıcı ses ölçüm ister.
Üst tabla, yay, amortisör ve rot bağlantıları tek tek kontrol edilir. Parça kararı bulguya göre verilir.