Amortisör, yani tekerin zıplamasını frenleyen yağlı süspansiyon parçası, bir günde bozulmaz. Yavaş yavaş yorulur ve sürücü her gün aynı araca bindiği için farkı hissetmez. Fark genelde yeni amortisörle yapılan ilk sürüşte anlaşılır. Oysa yorgun amortisör yalnız konfor sorunu değildir. Tekerin yolla temasını azaltır ve fren mesafesini uzatabilir.
Yay, aracın ağırlığını taşır ve darbeyi emer. Amortisör ise yayın sonsuza kadar sallanmasını engeller. Yorgun amortisörlü araçta yay işini yapar ama hareket durmaz. Bu yüzden araç bir çukurdan sonra birkaç kez yaylanır. Yayın kendi sorunları için helezon yay kırılması yazısına bakabilirsiniz.
| İşaret | Nerede fark edilir? | Ne düşündürür? |
|---|---|---|
| Kasis sonrası birkaç kez yaylanma | Şehir içi tümsekler | Sönümleme gücü azalmış |
| Frende burnun belirgin dalması | Ani frenleme | Ön amortisörler yorgun |
| Kalkışta arkanın çökmesi | Yokuş kalkışı, yüklü bagaj | Arka amortisörler yorgun |
| Virajda yüzme hissi | Otoyol virajları, yan rüzgâr | Gövde hareketi kontrolsüz |
| Lastikte dalgalı aşınma | Lastik yüzeyine bakınca | Teker zıplayarak dönüyor |
| Gövdede akmış yağ | Teker içinden bakınca | İç keçe kaçırıyor |
Dalgalı aşınmış lastik için lastik ne zaman değişir yazısı yol gösterir.
Amortisör gövdesinde ince bir yağ filmi her zaman arıza anlamına gelmez. Bu hafif terleme izlenebilir. Ama gövdeden aşağı akmış, toz tutmuş ıslak bir iz farklıdır. Bu durum iç yağın azaldığını ve sönümlemenin düştüğünü gösterir. Böyle bir amortisör değişim listesine alınır.
Aracın bir köşesine bastırıp bırakmak eski bir yöntemdir. Araç bir kez kalkıp durmalıdır. Birkaç kez yaylanıyorsa şüphe güçlenir. Ancak modern amortisörlerde bu test her zaman yeterli sonuç vermez. Bu yüzden yalnız bir ön fikir olarak kullanılır.
Amortisörün üstünde oturan parça için amortisör üst tablası yazısı ayrıntı verir.
Amortisörler aynı aks üzerinde çift olarak yenilenir. Tek tarafın yenilenmesi frende ve virajda dengesizlik yaratır. Üst takoz ve toz körüğü de bu sırada değerlendirilir. Ön akstaki işten sonra rot ayarı kontrol edilir. Bu konu rot balans ve rot ayarı yazısında anlatılır. Elektronik amortisörlü araçlarda kontrol cihazla yapılır. Frenin kendi parçaları için fren balata ve disk ne zaman değişir yazısına bakabilirsiniz. Maliyeti belirleyen kalemler için amortisör fiyatı yazısına bakabilirsiniz.
Amortisör için herkese uyan tek bir kilometre yoktur. Yol kalitesi, yük ve sürüş biçimi ömrü belirler. Bozuk zeminde ve sürekli yüklü kullanımda yorgunluk daha erken gelir. Bu yüzden takvim yerine bulgulara bakılır. Üreticinin önerdiği kontrol aralığı da bakım kitapçığından okunur. Derin bir çukura sert girdikten sonra kontrolü öne almak iyi olur. Uzun ve yüklü bir yolculuk sonrası da aynı şey geçerlidir. Lastikte yeni başlayan düzensiz aşınma, beklemeden bakılması gereken bir işarettir. Erken fark edilen yorgunluk, yeni lastiğin de ömrünü korur. Ankara’da fren ve alt takımı birlikte ölçtürmek isterseniz fren ve süspansiyon servisi sayfasında kontrol sırası anlatılır.
Kasis sonrası sallantı, frende dalma ve akmış yağ izi önemli işaretlerdir. Kesin karar kontrol ve yol testiyle verilir.
Kısa süre kullanılabilir ama fren ve viraj güvenliği azalır. Kırık yay ya da kopuk bağlantı varsa araç sürülmez.
Değişmez. Aynı aks üzerinde çift olarak yenilenir.
Etkiler. Zıplayan teker lastikte dalgalı aşınma bırakır.
İnce terleme izlenebilir. Akmış ve ıslak kaçak ise değişim gerektirir.
Kaçak, boşluk, takoz ve lastik aşınma deseni birlikte incelenir; bulgular size anlatılır.