Hibrit ve elektrikli araçlarda arıza kodları klasik motorlara göre yeni bir alan açar. Bu alanda en önemli kural güvenliktir. Turuncu kablolar çok yüksek gerilim taşır ve hayati tehlike yaratabilir. Bu rehber, sık karşılaşılan kod gruplarını ve doğru teşhis sırasını sade bir dille anlatır.
Konsey'in baktığı markaların birçoğunda hibrit ya da elektrikli modeller bulunur. Volkswagen, Audi, Seat, Skoda, Cupra, Porsche, Peugeot, Citroën, Opel ve DS bunlara örnektir. Hafif hibritten fişli hibrite, tam elektrikliye kadar farklı sistemler vardır. Her sistemin kod yapısı ve ölçüm yöntemi üreticiye göre değişir. Genel bakım konuları için hibrit araç bakımı yazımıza bakabilirsiniz.
P0A ile başlayan kodlar genelde elektrikli sürüş sistemiyle ilgilidir. U ile başlayan kodlar ise üniteler arasındaki haberleşmeyi anlatır. Aşağıdaki tablo sık görülen birkaç kodun standart anlamını özetler.
| Kod | Standart anlam | İlk bakılan yer |
|---|---|---|
| P0A80 | Hibrit batarya paketinin değişimi gerekiyor | Hücre grubu gerilimleri ve dengesi |
| P0A0D | Yüksek gerilim kilit devresinde sinyal yüksek | Kapaklar, fişler ve devre bağlantıları |
| P0AA6 | Hibrit batarya gerilim sisteminde yalıtım hatası | Yalıtım direnci ölçümü |
| U0110 | Sürüş motoru kontrol ünitesiyle iletişim kaybı | Besleme, şase ve veri kablosu |
| U0111 | Batarya enerji kontrol ünitesiyle iletişim kaybı | Besleme, şase ve veri kablosu |
P0A80 arıza kodu bataryanın değişmesi gerektiğini söyler. Ama bu kod her zaman bütün paketin bittiği anlamına gelmez. Batarya birçok hücre grubundan oluşur. Grupların gerilimi cihazla tek tek okunur ve karşılaştırılır. Bazen sorun tek bir grupta ya da soğutma tarafındadır. Karar bu ölçümlerden sonra üretici yöntemine göre verilir.
Yüksek gerilim sisteminde bir kilit devresi (kapak ve fişlerin yerinde olduğunu denetleyen güvenlik döngüsü) vardır. Bu döngüde sorun görülünce sistem kendini kapatabilir. P0A0D arıza kodu bu devrede sinyalin beklenen sınırın üstüne çıktığını anlatır. Gevşek bir fiş ya da kablo bağlantısı da buna yol açabilir. Yalıtım ise yüksek gerilimin gövdeye kaçmamasını sağlar. P0AA6 arıza kodu bu yalıtımda bir zayıflık görüldüğünü söyler. Nem, hasarlı kablo ya da elektrikli klima kompresörü olası kaynaklardandır.
Hibrit sistemde batarya ve sürüş motoru kendi beyinleriyle çalışır. Bu beyinler birbirleriyle sürekli veri alışverişi yapar. Haberleşme kesilirse U kodları kaydedilir. U0110 arıza kodu sürüş motoru beyniyle bağlantının koptuğunu anlatır. U0111 arıza kodu ise batarya beyniyle iletişim kaybını gösterir. Bu kodlarda önce 12 voltluk akü, besleme ve şase bağlantıları kontrol edilir.
Sistem küçük bir şüphede bile kendini tamamen kapatabilir. Bu, arızanın büyük olduğu anlamına gelmez. Güvenlik için tasarlanmış bir davranıştır. Araç uyarı verip kapanırsa yeniden çalıştırmak için zorlamayın. Yüksek gerilim uyarısında araç sürülmez ve çekici çağrılır.
Yanlış teşhis, sağlam bir bataryanın gereksiz yere değişmesine yol açabilir. Doğru teşhis ise sorunu çoğu zaman daha küçük bir işe indirir. Bunun için hücre verileri, yalıtım değerleri ve sıcaklıklar birlikte okunur. Önce kayıt, sonra ölçüm, en son parça kararı gelir. Atölyemiz Şaşmaz’da; bu iş için akü ve elektrik servisi sayfasına bakabilirsiniz.
Toyota Corolla, C-HR, Yaris başta olmak üzere hibrit araçların gösterge ekranında sarı ünlem üçgeniyle birlikte beliren “Hibrit Sistemini Kontrol Ettirin” (veya gösterge nesline göre benzeri hibrit sistem arızası) mesajı sürücüde ilk anda yüksek gerilim bataryasının bittiği korkusunu uyandırır. Oysa bu Türkçe ekran mesajı tek bir arızanın adı değil, hibrit denetim beyninin elektrikli sürüş, soğutma, yalıtım veya düşük gerilim besleme hatlarından birinde sınır dışı değer gördüğünü söyleyen genel bir şemsiye uyarıdır.
Sahada bu mesajı tetikleyen en yaygın sürpriz nedenlerin başında kasa tipine göre bagajda, arka koltuk altında veya kaput altında yer alan küçük 12 voltluk yardımcı akünün zayıflaması gelir. Hibrit aracı sabah uyandıran, bilgisayarları açan ve yüksek gerilim ana rölelerini kilitleyen güç 12V aküden sağlanır; soğuk bir sabahta bu akünün gerilimi çöktüğünde beyinler eksik voltajla uyanıp ekrana hibrit sistem hatası düşürebilir. Benzer biçimde arka koltuk çevresindeki batarya soğutma havalandırma ızgarasının ve toz filtresinin tüy ve tozla kapanması, yakıt kalitesine bağlı içten yanmalı motor teklemesi ya da invertör soğutma pompasının durması da ısıl koruma nedeniyle aynı uyarıyı çıkarır.
Hayır, önce hücre grupları ölçülür. Sorun bazen tek bir grupta ya da soğutmadadır.
Kod okuyucu ile kodu görmek mümkündür. Ama yüksek gerilim parçalarına kesinlikle dokunulmaz.
Evet, yüksek gerilimin gövdeye kaçma riski vardır. Araç sürülmez ve servise çekiciyle getirilir.
Besleme, şase ya da veri kablosu sorunu olabilir. Zayıf 12 voltluk akü de bu kodları yapabilir.
Güvenli bir yere çekin ve aracı zorlamayın. Çekici ile servise getirin.
Ek olarak batarya, soğutma ve yalıtım kontrolleri yapılır. Ayrıntılar üretici planına göre belirlenir.
Kodu ve kayıtlı verileri okuyalım. Yüksek gerilim güvenlik sırasına uyarak ölçüm yapalım, kararı sonra verelim.